Ο έρωτας στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού

 

Τοξικές διαπροσωπικές σχέσεις

 Φωτεινή Ι. Πορίχη, Life Coach/ ACSTH,ICF

Τις εκφράσεις «τοξικές σχέσεις», «τοξικός άνθρωπος», «τοξική συμπεριφορά» τις ακούμε όλο και συχνότερα, τόσο σε επαγγελματικά περιβάλλοντα όσο και στις κοινωνικές μας συναναστροφές. Κατ’ αρχάς να ξεκαθαρίσουμε ποιες σχέσεις είναι τοξικές. Τοξικές είναι οι σχέσεις που χαρακτηρίζονται από έκφραση συναισθηματικής βίας και συνεχών εκβιασμών και εκφοβισμού, είτε από την πλευρά του άνδρα είτε της γυναίκας.

Είναι οι σχέσεις που φθίνουν, από τις οποίες λείπει η ουσιαστική επικοινωνία, η αλληλοϋποστήριξη, η οικειότητα, η σεξουαλικότητα, η δέσμευση, η αγάπη. Οι σχέσεις αυτές σταδιακά παρακμάζουν με αποτέλεσμα να χάνεται η δυνατότητα να αισθανόμαστε τον άλλο ως εγγύηση της καλής ψυχικής μας υγείας.

Στις ερωτικές μας σχέσεις εμπιστευόμαστε στον άλλο ευαίσθητες πλευρές του εαυτού μας με αποτέλεσμα, η έλλειψη επικοινωνίας να εκλαμβάνεται συχνά σαν προδοσία. Μια συχνή αιτιολογία που ακούγεται από τον άνθρωπο που έχει πληγεί από τέτοιες συμπεριφορές είναι ότι δεν εγκατέλειψε τον/την σύντροφο επειδή ήταν ερωτευμένος/η ή επειδή ήθελε να τον/την βοηθήσει.

Καθόλου τυχαίο βέβαια καθώς οι βαθιά ενσυναισθητικοί άνθρωποι είναι η βασική «ομάδα» την οποία θα εντοπίσει η ο κακοποιητικός σύντροφος προκειμένου να επιλέξει το επόμενο θύμα του.

Είναι φαινόμενο για όσους διαθέτουν υψηλό επίπεδο ενσυναίσθησης να κάνουν σχέσεις με νάρκισσους, οι οποίοι είτε τους εκμεταλλεύονται είτε τους αντιμετωπίζουν ως λεία θεωρώντας τους ασθενέστερους.

Αυτή είναι η κατηγορία ανθρώπων για τους οποίους γράφω σήμερα: για τους ανθρώπους με «Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας», τη μάστιγα της εποχής μας. Τα ευαίσθητα άτομα θέλουν να βοηθήσουν τους άλλους, νοιάζονται για το κοινό καλό και συχνά παραμερίζουν τις δικές της ανάγκες, κυρίως γιατί ενστικτωδώς γνωρίζουν τι θέλουν οι άλλοι από αυτούς. Όπως και να έχουν όμως τα πράγματα, αυτή η μορφή βίας είναι εξαιρετικά επικίνδυνη τόσο για την ψυχική όσο και για την σωματική υγεία του πληγέντα.

Πρόσφατη έρευνα της Γεν. Γραμματείας Ισότητας έδειξε ότι τα τελευταία 10 χρόνια έχει αυξηθεί η έμφυλη[1] βία σε ποσοστό 47%. Τα αποτελέσματα της έρευνας είναι εξόχως ανησυχητικά κυρίως για τις γυναίκες: 91% των θυμάτων που απευθύνθηκαν στις δομές των υπηρεσιών της ΓΓΙΦ είναι γυναίκες ηλικίας μεταξύ 26 και 55 ετών, όλων των μορφωτικών επιπέδων. Δράστης ήταν ο σύντροφός τους ή σύζυγος πρώην ή νυν.

Το πιο σοκαριστικό είναι ότι το 50% των θυμάτων είναι μητέρες. Στο παραπάνω ποσοστό συγκαταλέγονται και γυναίκες οι οποίες έχουν υποστεί ξυλοδαρμό ή βιασμό κι όχι μόνο συναισθηματική βία ή απλώς εκφοβισμό. Παρ’ ολ’ αυτά, τα αποτελέσματα κάθε μορφής βίας είναι τα ίδια: καταθλιπτικά συναισθήματα ή κατάθλιψη, άγχος, φοβίες, διαταραχές πρόσληψης τροφής ή ύπνου, επικίνδυνη χρήση χημικών ουσιών ή αλκοόλ, χαμηλή αυτοεκτίμηση, διαταραχή μετατραυματικού στρες.

Η αλήθεια είναι ότι εμείς δεν μπορούμε να ελέγξουμε την συμπεριφορά του άλλου αλλά μόνο τη δική μας. Μπορούμε μέσω της βοήθειας που μας προσφέρουν διάφορα προγράμματα προσωπικής ανάπτυξης, να γνωρίσουμε καλύτερα τον εαυτό μας, να μάθουμε να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας ώστε έτσι να καταλαβαίνουμε και τον άλλο. Αν δεν αντιληφθούμε έγκαιρα πως ακριβώς αισθανόμαστε ύστερα από την εκδήλωση εναντίον μας τοξικών συμπεριφορών, δεν θα είμαστε σε θέση να συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε μέσα σε μια τοξική σχέση.

Υπάρχουν μερικά αδιαμφισβήτητα σημάδια μέσα σε μια σχέση η οποία αναπτύσσει τοξικότητα και τα οποία μας δείχνουν ότι ήρθε ο καιρός να αναχωρήσουμε από αυτή:

 

  • Αρχίζουμε να νοιώθουμε ανασφάλεια
  • Νοιώθουμε ότι απειλείται η σχέση μας
  • Γίνεται κατάχρηση δύναμης και ελέγχου, δλδ ένας από τους δύο προσπαθεί να αναλάβει τα ηνία της σχέσης
  • Αναπτύσσεται έντονος εγωκεντρισμός
  • Χειριστικότητα
  • Συνεχής επίκριση, μειωτικά σχόλια
  • Αρχίζουμε να παίζουμε ρόλους, θύτης/θύμα

 

Ένα από τα αδιαμφισβήτητα σημάδια ότι βρίσκεστε μέσα σε μια σχέση στην οποία ο σύντροφός σας, σας κακοποιεί είναι τα ακόλουθα:

 

  1. Χρησιμοποιούν την ενοχή προκειμένου να σας υποχρεώσουν να κάνετε κάτι γα εκείνους.
  2. Χρησιμοποιούν υπέρμετρες κολακείες σε σημείο που μοιάζουν (και είναι) ανειλικρινείς
  3. Όταν τους λέτε ότι κάτι έκαναν λάθος, σας λένε αμέσως για κάτι που κάνατε εσείς λάθος στο παρελθόν (είτε με εκείνους είτε με άλλους), απομακρύνουν την προσοχή από το σφάλμα τους και σας κατακεραυνώνουν αλύπητα με τα δικά σας σφάλματα
  4. Χρησιμοποιούν οτιδήποτε τους έχετε εκμυστηρευτεί εναντίον σας με τρόπο στρεβλό. Έτσι βρίσκεστε σε μόνιμη θέση να υπερασπίζεστε τον εαυτό σας κι εκείνοι να υπεκφεύγουν.
  5. Γίνονται ψυχροί και απόμακροι όταν αρνείστε να κάνετε κάτι γι’ αυτούς. Η έκφραση «αν μ’ αγαπάς θα το κάνεις» είναι μια μορφή λεκτικής βίας και λογίζεται κακοποίηση.
  6. Θέλουν να ελέγχουν τα πάντα (κυριολεκτικά) ακόμα και ότι τρώτε.
  7. Θα σας λένε ήρεμα ότι κάτι δεν πάει καλά με τη λογική σας, ότι παραλογίζεστε ή ότι δεν μπορείτε για κάποιο λόγο να αντιληφθείτε την «πραγματικότητα». Σταδιακά θα σας οδηγήσουν να χάσετε κυριολεκτικά τον εαυτό σας.

 

Αν η σχέση σας παρουσιάζει όλα τα παραπάνω συμπτώματα το καλύτερο που έχετε να κάνετε είναι να φύγετε ανεπιστρεπτί. Οι λόγοι είναι πολλοί. Κατ’ αρχάς όλες οι παραπάνω συμπεριφορές αυξάνουν τα επίπεδα του άγχους. Όταν ο ανθρώπινος εγκέφαλος εκτίθεται σε καθημερινό άγχος αρχίζει να παρουσιάζει δυσλειτουργία ο ιππόκαμπος, το όργανο εκείνο που επεξεργάζεται τη συλλογιστική σκέψη και τη μνήμη.

Αν η έκθεση στο άγχος συνεχίζεται για εβδομάδες αρχίζουν και χαλάνε οι δενδρίτες, δηλαδή οι κεραίες των νευρώνων που επικοινωνούν και νευροδιαβιβάζουν μηνύματα και πληροφορίες. Αν τώρα η έκθεση στο στρες συνεχίζεται για μήνες υπάρχει κίνδυνος μη αναστρέψιμης βλάβης στους δενδρίτες δηλαδή να συμβεί μία ζημιά η οποία να καταστεί χρόνια. Αυτή η βλάβη πρόκειται να μας ακολουθεί στην πορεία και σταδιακά θα αρχίσει να ενεργοποιείται ο μηχανισμός της φλεγμονής σε χαμηλό επίπεδο στην αρχή.

Σταδιακά και όσο εξακολουθούμε να εκτιθέμεθα σε τέτοιες συμπεριφορές, αρχίζουν να βλάπτονται κι άλλες λειτουργίες του εγκεφάλου και τελικά θα αρχίσει να πάσχει όλο το σώμα διότι το σώμα μας λειτουργεί με εντολές που δίνονται μέσω νευροδιαβιβαστών στον εγκέφαλο. (Πηγή: Δημήτρης Παπαδημητριάδης, Ψυχίατρος / Ψυχοθεραπευτής).

Τέλος, σε μελέτες που έγιναν στο Πανεπιστήμιο του Οχάιο και στο Πανεπιστήμιο Φρίντριχ Σίλερ της Ιένας στην Γερμανία, βρέθηκε ότι οι άνθρωποι που εκτίθεται σε τοξικούς ανθρώπους καθημερινά αρχίζουν και παρουσιάζουν βλάβες σε βασικά ζωτικά όργανα όπως η καρδιά. Άλλες μελέτες που έγιναν από τα Πανεπιστήμια του Μίσιγκαν και της Ν. Υόρκης κατέδειξαν ότι οι έκθεσή μας σε τοξικές σχέσεις αυξάνουν κατά 34% τα ψυχοσωματικά μας συμπτώματα.

Να θυμάστε ότι οι άνθρωποι «Ντόκτορ Τζέκυλ & Μίστερ Χάιντ» δεν έχουν Ενσυναίσθηση, δηλαδή αδυνατούν να αντιληφθούν τα συναισθήματα των άλλων ανθρώπων, την συμπεριφορά και τα κίνητρά τους. Για τους ανθρώπους που περιγράφω παραπάνω, με «Ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας», τα κίνητρα των άλλων είναι πάντα εναντίον τους, υποστηρίζουν ότι κάποιος θέλει να τους βλάψει χωρίς ωστόσο να είναι σε θέση να πουν ούτε για ποιο λόγο, ούτε με ποια αφορμή.

Εννοείται ότι από τη στιγμή που εκλείπει η Ενσυναίσθηση, απουσιάζει και η συμπόνια η οποία υποδηλώνει πως πέρα από τη συναισθηματική ταύτιση το άτομο εκδηλώνει συμπαράσταση με την κατάσταση του άλλου ατόμου. Η έλλειψη αυτών των δύο ποιοτήτων από έναν άνθρωπο ενδέχεται να υποδηλώνει παρουσία ψυχοπάθειας.

Οι παραπάνω συμπεριφορές, δείχνουν ότι ο σαδισμός έρχεται ως φυσικό επακόλουθο μιας κατακερματισμένης προσωπικότητας η οποία όμως σε άλλους τομείς της ζωής μπορεί να είναι εξαιρετικά πετυχημένη και δημιουργική. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε πως η συγκεκριμένη διαταραχή, δεν ανιχνεύεται εύκολα και ειδικά από άτομα που δεν γνωρίζουν τα συμπτώματα, δυστυχώς δεν θεραπεύεται (εφόσον ο διαταραγμένος δεν αναγνωρίζει τη διαταραχή του ώστε να ζητήσει βοήθεια) και εφόσον ο πάσχων δεν θα αποταθεί σε ειδικούς ψυχικής υγείας, δεν σηκώνει και φαρμακευτική αγωγή.

Υπάρχουν γύρω μας πάρα πολλοί άνθρωποι οι οποίοι συνάπτουν σχέσεις με καλοπροαίτερους και δοτικούς ανθρώπους μόνο και μόνο για να ρουφήξουν την ενέργειά τους, να τους αποδυναμώσουν χωρίς συγκεκριμένο στόχο και σκοπό. Είναι απλά πολύ άρρωστοι.

Οτιδήποτε κι αν δώσετε σε αυτούς τους ανθρώπους δεν θα είναι ποτέ αρκετό. Ακόμα κι αν για κάποιο λόγο κάνετε όλα τους τα χατίρια, πάντα θα ζητάνε και κάτι ακόμα, μέχρι στο σημείο που θα είναι τόσο παράλογα και εκτός πραγματικότητας αυτά που ζητάνε ώστε μοιραία το «θύμα» τους θα αρνηθεί.

Αυτή η άρνηση δεν θα περάσει έτσι εύκολα. Αφού θα χρησιμοποιήσουν πλείστους τρόπους να σας μεταπείσουν, αν δεν καταφέρουν, θα αρχίσουν να σας εκβιάζουν, κατά κύριο λόγο συναισθηματικά.  Δεν θα σας καθοδηγήσουν ποτέ σε μονοπάτια προσωπικής ανάπτυξης, αφού το να εξελίσσεται κάποιος σημαίνει ότι σταδιακά βγαίνει από παλιές νοητικές και συναισθηματικές δομές και αυτό δεν τους συμφέρει.

Η έλλειψη ενσυναίσθησης και συμπόνιας τους κάνει σκληρούς και καταστροφικούς. Ή θα πάρουν αυτό που θέλουν ή θα προσπαθήσουν να σας εξοντώσουν.

Η λύτρωση από τέτοια άτομα έρχεται μόνο με τη φυγή. Η παραμονή κοντά σε τέτοια άτομα επιφέρει τεράστιο ψυχικό κόστος.  Η ψυχολογική βία που ασκούν θα σας οδηγήσει σταδιακά σε πολύ σοβαρές ψυχικές και σωματικές ασθένειες. Μερικά παραδείγματα:

  1. Συχνοί πονοκέφαλοι (ίσως και κάθε μέρα)
  2. Μερική αμνησία
  3. Έλλειψη συγκέντρωσης
  4. Εφιαλτικά όνειρα
  5. Ευερεθιστότητα
  6. Έντονη τριχόπτωση
  7. Εκδήλωση φλεγμονών σε όλο το σώμα
  8. Αύξηση βάρους
  9. Ίσως εκδηλώσετε φοβίες
  10. Έλλειψη αυτοπεποίθησης
  11. Αίσθημα αποξένωσης από οικείους
  12. Ορισμένες φορές η παρουσία του ατόμου που σας κακοποιεί κατ’ αυτό τον τρόπο θα σας φοβίζει.
  13. Από τη μία θα αισθάνεστε συμπόνια κι ότι θέλετε να το βοηθήσετε, από την άλλη θα νοιώθετε ματαίωση και πόνο, πως οτιδήποτε κι αν κάνετε είναι σαν να μην γίνεται ποτέ.

Αν έχετε υποστεί βλάβη από τη συναναστροφή με μια ναρκισσιστική προσωπικότητα, κατ’ αρχάς πρέπει να ξεκινήσετε άμεσα ψυχοθεραπεία. Το αποτέλεσμα της χρόνιας συναναστροφής με τέτοια άτομα είναι η εμφάνιση Διαταραχής Μετατραυματικού Στρες. Πρωταρχικής σημασίας είναι η αυτοσυγχώρηση, και κατανόηση των μηχανισμών που σας κράτησαν σε μία τόσο ματαιωτική, εξουθενωτική, πονετική διαδικασία.

Σταδιακά και με υπομονή, θα καταφέρετε να απαγκιστρωθείτε από τον θυμό, την ενοχή και την απογοήτευση. Θα πρέπει να κόψετε κάθε δίαυλο επικοινωνίας με τους ανθρώπους αυτούς, στην ανάγκη κι εφόσον υπάρχει περίπτωση να τους βρείτε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης,  να τους μπλοκάρετε ώστε να μην μπορούν να σας προσεγγίσουν.

Μην φοβάστε ότι τα άτομα αυτά μπορούν να σας βλάψουν. Πρόκειται για επίσης κακοποιημένους από την οικογένειά τους ανθρώπους, οι οποίοι κατά κύριο λόγο είναι δειλοί και πάσχουν από έλλειψη αυτοπεποίθησης.

Βάλτε με πυγμή και σθεναρότητα έστω την τελευταία στιγμή τα όριά σας. Ούτως ή άλλως αυτοί οι άνθρωποι ποτέ δεν σας αγάπησαν, όλο το «αίσθημα» που μπορεί να βιώσατε ήταν ένα παιχνίδι, μέχρι να πάρουν αυτά που ήθελαν. Αντιμετωπίστε το θαρραλέα, όσο ματαιωτικό και άδικο κι αν το βιώνετε.

Έμαθα πολύ καλά πως είναι αυτό το αλυτρωτικό συναίσθημα και πιστέψτε με, με τον καιρό περνάει και γλυκαίνει. Είναι σημαντικό να είστε εσείς καλά, με τον καινούργιο σας εαυτό, με την εμπειρία της μάθησης. Προχωρήστε αγαπώντας εσείς τον εαυτό σας, χαρίστε του στοργή, αγάπη, φροντίδα, ηρεμία, προσήλωση. Σταδιακά θα βγείτε πιο δυνατοί από ποτέ, με ικανότητα να βάζετε πιο υγιή όρια στις σχέσεις σας και θα δείτε ότι η ζωή θα σας ανταμείψει με σχέσεις βαθιάς αγάπης και αφοσίωσης, αυτό δηλαδή που σας αξίζει.

Μάθετε να εμπιστεύεστε το ένστικτό σας, μάθετε να χτίζετε λίγο-λίγο την αυτοπεποίθησή σας εμπιστευόμενοι ξανά τον εαυτό σας, βάλτε στόχους, κάντε μικρά βηματάκια στην αρχή. Μην απαιτείτε να ξεπεράσετε αυτή τη φουρτούνα από τη μια μέρα στην άλλη, δεν γίνεται και δεν είναι φυσιολογικό.

Περιβάλλετε τον εαυτό σας με θετικούς ανθρώπους, προσεγγίστε πάλι τους φίλους ή την οικογένεια που μπορεί να παραμελήσατε όσο καιρό ήσασταν μέσα σε αυτή την τοξική σχέση.

Επαναπροσδιορίστε τη ζωή σας από τα θεμέλια. Ασκηθείτε στην μοναχικότητα, στην πνευματική εξύψωση. Ξεκινήστε να διαλογίζεστε καθημερινά, λίγα λεπτά στην αρχή κι αργότερα όπως σας βγει. Σημαντικό: μην πιέζεστε για οτιδήποτε.

Εξηγείστε ευγενικά στον περίγυρό σας ότι διανεύετε μια μεταβατική περίοδο ύστερα από έντονο στρες και χρειάζεστε το χρόνο σας. Θα το ακούσουν και θα το εκτιμήσουν, πιστέψτε με. Κυρίως αφοσιωθείτε στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία και θα ανακαλύψετε θαύματα: τους θησαυρούς της ψυχής σας._

[1] Ο όρος έμφυλη βία (gender-based violence) χρησιμοποιείται για να καταδείξει ότι πολλά περιστατικά βίας κατά των γυναικών έχουν ως επίκεντρο τις ανισότητες κατά φύλο που προκαλούν την διαιώνιση της χαμηλότερης νομικής, κοινωνικής και οικονομικής θέσης των γυναικών στο κοινωνικό σύνολο.

Στατιστικά στοιχεία του δικτύου δομών της Γ.Γ.Ι.Φ. για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών

 

Η Φωτεινή Πορίχη είναι κάτοχος διπλώματος Συμβουλευτικής Ψυχολογίας (HND) από το Professional Studies του Mediterranean College of Athens, διπλώματος Personal & Executive Coaching/ACSTH, ICF από την “Positivity” και πιστοποιημένη Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων από το ΕΚΠΑ.  Οργανώνει ατομικές συνεδρίες Life Coaching και υλοποιεί Coaching Workshops και σεμινάρια προσωπικής ανάπτυξης ενηλίκων. Από το 2017 διδάσκει στο Mediterranean College «Αρχές και Πλαίσιο του Coaching” στο πρόγραμμα «Executive Diploma Leadership & Human Resources Management» και συμμετέχει ως φίλη σε δράσεις του ICF Chapter Greece.

Σκοπός της είναι να υπηρετήσει με ακεραιότητα και σεβασμό τους ανθρώπους,  να εμπνεύσει όσους αποφασίσουν να θέσουν και να υλοποιήσουν στόχους, να ανακαλύψουν τις αξίες τους και να πορευθούν προς τα όνειρά τους σύμφωνα με ότι έχει νόημα στη ζωή τους.

Η Φωτεινή εργάστηκε για 15 χρόνια ως αεροσυνοδός σε τρεις εμπορικές εταιρείες και ήταν εκπαιδεύτρια σε θέματα Ασφάλειας Πτήσεων και Εδάφους στις Μακεδονικές Αερογραμμές. Συνολικά εργάστηκε στον αεροπορικό χώρο σε διάφορες θέσεις επί 22 χρόνια. Σήμερα είναι συνεργάτης του Γενικού Γραμματέα Τηλεπικοινωνιών & Ταχυδρομείων του Υπουργείου Ψηφιακής Πολιτικής, Τηλ/νιών & Ενημέρωσης.

Τέλος, συνεργάζεται σε μηνιαία βάση ως αρθρογράφος με το περιοδικό «THE BODY» και είναι εθελόντρια στο μη κερδοσκοπικό Δίκτυο  «Διαβάζω για τους άλλους».

 

Θα θέλαμε την άποψη σου για το θέμα!

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Powered by WordPress.com.

Up ↑