Αιχμηρά οικογενειακά τρίγωνα

 

Τώρα το καλοκαίρι που βρισκόμαστε πιο συχνά με τους συγγενείς μας, όλο και περισσότερο βιώνουμε την ένταση των σχέσεων. Και αυτό συμβαίνει περισσότερο, επειδή η επικοινωνία μεταξύ μας σπάνια λειτουργεί σε μια ευθεία γραμμή, δηλαδή απευθείας μεταξύ των ενδιαφερομένων. Συχνά εμπλέκουμε και τρίτα ή τέταρτα άτομα.

  • Πες στη μάνα σου ότι…
  • Ο πατέρας μου μου είπε να σου πω ότι…
  • Πες στο γιο σου/ στην κόρη σου…

Και φυσικά το ίδιο κάνουν και τα παιδιά.

  • Πες στη μαμά να με αφήσει να…
  • Πείσε τη γιαγιά να μου πάρει…

Τις περισσότερες φορές αυτό γίνεται ασυνείδητα, μέσω συμπεριφορών που βιώσαμε στο περιβάλλον μας μεγαλώνοντας και γι’ αυτό το λόγο τις θεωρούμε φυσιολογικές.

Ο ψυχίατρος Murray Bowen (1966) μιλά εκτενώς στη θεωρία του για τα τρίγωνα στις σχέσεις των μελών μιας οικογένειας. Όταν ανάμεσα σε κάποια μέλη στην οικογένεια δημιουργείται ένταση – «το θύμα» και «ο θύτης»  συχνά απευθύνονται σε ένα τρίτο άτομο, «το Σωτήρα» για να την αποφορτίσει ή να βρει λύση. Σε πολλές περιπτώσεις ο Σωτήρας παίρνει μόνος του αυτό το ρόλο.

Το θύμα προσπαθεί σκληρά αλλά  νοιώθει αδύναμο να κάνει την οποιαδήποτε αλλαγή στη ζωή του, βλέπει τον κόσμο γεμάτο αδικία και  εχθρότητα. Ο θύτης είναι κι αυτός απαισιόδοξος και φοβισμένος, μένει κολλημένος σε ό,τι κακό του συνέβη στο παρελθόν, προβλέπει μόνο αρνητικές εξελίξεις για το μέλλον και επικρίνει συνεχώς τα πλησιέστερα του άτομα, τα θύματα. Θέλει να έχει τον έλεγχο των πάντων και προσπαθεί να μειώσει το θύμα.

Ο Σωτήρας τώρα, είναι αυτός που νοιώθει οίκτο για το θύμα και το θύτη, ίσως αισθάνεται ανώτερος από εκείνους και είναι εκεί για να τους παρέχει σιγουριά και ανακούφιση.

Σ’ ένα τέτοιο τρίγωνο οι ρόλοι πολλές φορές εναλλάσσονται, οι σχέσεις των μελών  είναι δυσλειτουργικές, χειριστικές και εξαρτημένες, χωρίς αγάπη, εκτίμηση, σεβασμό, χαρά.

Το ευτύχημα είναι ότι όταν ένα από τα μέλη του τριγώνου αποφασίσει να εγκαταλείψει το ρόλο του και να εξελιχθεί προς το καλύτερο, τότε αυτόματα όλα τα μέλη του εξελίσσονται κι αυτά.

Το πρώτο εξελικτικό στάδιο ενός θύματος είναι όταν το άτομο πλέον έχει αποφασίσει να πάρει στα χέρια του τη ζωή του χωρίς να ψάχνει για φταίχτες και άλλους υπεύθυνους για τη ζωή του.  Τότε αυτόματα όλη η δυναμική αλλάζει. Ο θύτης γίνεται υποστηρικτής  στο έργο του, ενώ ο Σωτήρας τον παρακινεί να υλοποιήσει τους στόχους του, υπενθυμίζοντας του τα ταλέντα του και την κρυμμένη δύναμη του.

Σ’ αυτό το στάδιο οι σχέσεις των ανθρώπων είναι υγιείς, με αγάπη και ενθάρρυνση.

Το ανώτερο επίπεδο εξέλιξης των ρόλων έρχεται όταν το πρώην θύμα είναι αποφασμένο να αναλάβει πλήρως  την ευθύνη του εαυτού του και αγωνίζεται με όλες του τις δυνάμεις για να τα καταφέρει, όχι για να εισπράξει την επιβράβευση των άλλων, αλλά για το δικό του και για το γενικότερο καλό.

Τώρα ο πρώην θύτης που πλέον είναι επικεντρωμένος στον εαυτό του, με διορατικότητα βλέπει ευκαιρίες όπου πριν έβλεπε καταστροφή και αποτυχία, και πλέον δημιουργεί νέες ιδέες βλέποντας τη σύνδεση μεταξύ καταστάσεων και πραγμάτων.

Ο δε πρώην Σωτήρας, τώρα γίνεται εκείνος που υλοποιεί  αυτές τις ιδέες!

Αυτό είναι το πιο υγιές μοντέλο συσχέτισης όπου το τρίγωνο πλέον δεν καταπνίγει αλλά επιτρέπει την ελευθερία  στα μέλη του να εξελιχθούν ως ανεξάρτητες προσωπικότητες, στηρίζοντας ο καθένας τα όνειρα και τον εαυτό του και  ο ένας τον άλλον με όρια και σεβασμό.

Και βέβαια οι ρόλοι που έχουν οι γονείς μέσα στην οικογένεια είναι αυτοί που θα καθορίσουν την προσωπικότητα του παιδιού τους.  Με γονείς θύματα – θύτες το παιδί πάσχει συνήθως από έλλειψη αυτοπεποίθησης, ενώ οι γονείς γίνονται πολύ χειριστικοί μέσα από παιχνίδια ενοχής, ντροπής και λύπης. Ενώ στα επόμενα εξελικτικά στάδια των ρόλων των γονιών, το παιδί μαθαίνει με υγιή τρόπο πώς να σχετίζεται με τον εαυτό του και με τους άλλους  με αυτοπεποίθηση, αυτοεκτίμηση και πώς να δημιουργεί ισορροπημένες σχέσεις.

Τώρα λοιπόν που γνωρίζουμε πώς λειτουργούν τα τρίγωνα, είναι μια εξαιρετική ευκαιρία να δοκιμάσουμε να αλλάξουμε τους δικούς μας πρώην ρόλους έστω και λίγο και να παρατηρήσουμε τις αλλαγές των άλλων στην οικογένεια. Ο καιρός το επιτρέπει, η χαλαρότητα των διακοπών μας δίνει το χρόνο να πειραματιστούμε και το ευρύτερο οικογενειακό περιβάλλον μας δίνει την ασφάλεια για να το επιχειρήσουμε.

Ίσως να δούμε χαρακτηριστικά στους άλλους που δε γνωρίζαμε ότι είχαν. Ίσως κάποιες συμπεριφορές που μας ενοχλούν χρόνια τώρα να μη βρουν πρόσφορο έδαφος ύπαρξης και να πάψουν.  Ίσως  κι εμείς οι ίδιοι να συνειδητοποιήσουμε πόσο προκαλούσαμε αυτές τις συμπεριφορές. Και ίσως πάρουμε απαντήσεις σε ερωτηματικά που χρόνια τώρα μας απασχολούν.

Ό,τι κι αν γίνει, σίγουρα μια νέα δυναμική θα δημιουργηθεί. Μια νέα σειρά διαφορετικών οικογενειακών στιγμών, που θα φέρουν πιο κοντά τις καρδιές μας στους  δικούς μας σημαντικούς ανθρώπους αλλά και στον εαυτό μας.

Mε τις καλύτερες ευχές μου για ουσιαστικές διακοπές!

Περισσότερα άρθρα της Έλενας Μεταξά Καλοφώνου, εδώ:

Θα θέλαμε την άποψη σου για το θέμα!

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Powered by WordPress.com.

Up ↑